خیلی‌ها می‌دانند از زندگی چه می‌خواهند، اما بدون هدفگذاری درست، خواسته‌هایشان سال‌ها در حد آرزو باقی می‌ماند. اگر ندانید دقیقاً به کجا می‌خواهید برسید، ممکن است هر روز مشغول باشید اما چند ماه بعد ببینید هنوز همان‌جایی هستید که قبلاً بودید.
خبر خوب این است که برای تغییر این وضعیت لازم نیست زندگی را پیچیده کنید. وقتی هدف مشخصی داشته باشید و آن را به قدمهای کوچک تبدیل کنید، تصمیم‌گیری ساده‌تر می‌شود و دقیق‌تر می‌دانید امروز باید چه کاری انجام دهید. در ادامه، ۷ مرحله ساده برای تبدیل خواسته‌ها به هدفهای قابل اجرا را بررسی می‌کنیم.
هدفگذاری چیست و چرا اهمیت دارد؟
هدفگذاری یعنی مشخص کنید دقیقاً چه چیزی می‌خواهید، چرا آن را می‌خواهید و برای رسیدن به آن چه مسیری باید طی کنید. تفاوت اصلی یک هدف با آرزو همین‌جاست؛ آرزو فقط چیزی است که دوست دارید اتفاق بیفتد، اما هدف برای خودش مسیر، زمان و اقدام دارد.
مثلاً «می‌خواهم درآمد بیشتری داشته باشم» یک خواسته کلی است. اما «می‌خواهم طی شش ماه آینده یک مهارت جدید یاد بگیرم و از آن به درآمد دوم برسم» به یک هدف واقعی نزدیک‌تر است.
آرزو | هدف |
می‌خواهم پیشرفت کنم | تا پایان امسال یک مهارت مشخص یاد می‌گیرم |
می‌خواهم پول بیشتری داشته باشم | طی ۶ ماه یک مسیر درآمد دوم ایجاد می‌کنم |
می‌خواهم سالم‌تر باشم | هفته‌ای سه روز ۳۰ دقیقه ورزش می‌کنم |
می‌خواهم کتاب بخوانم | هر شب ۱۰ صفحه مطالعه می‌کنم |
هدفگذاری قرار نیست آینده را صددرصد قابل پیش‌بینی کند؛ قرار است جهت حرکت شما را مشخص کند.
۷ مرحله ساده برای هدفگذاری و رسیدن به هدف
برای هدفگذاری درست، فقط مشخص کردن یک خواسته کافی نیست. باید بتوانید آن خواسته را به هدفی روشن تبدیل کنید، برایش زمان تعیین کنید و بدانید در عمل چه قدم‌هایی باید بردارید.
خیلی از افراد هدف دارند، اما چون مسیر رسیدن به آن را مشخص نکرده‌اند، بعد از مدتی انگیزه‌شان کم می‌شود یا نمی‌دانند باید از کجا ادامه دهند. هدف این ۷ مرحله این است که از یک خواسته کلی شروع کنید و در نهایت به یک برنامه قابل اجرا برسید.
۱. مشخص کنید واقعاً چه می‌خواهید
اولین اشتباه این است که هدف دیگران را برای خودتان انتخاب کنید. ممکن است اطرافیان بگویند باید فلان شغل را داشته باشید، فلان میزان درآمد کسب کنید یا تا سن مشخصی به جای خاصی برسید. اما سؤال مهم این است: خود شما چه می‌خواهید؟
یک کاغذ بردارید و بنویسید اگر یک سال بعد شرایط زندگی شما بهتر شده باشد، دقیقاً چه چیزهایی تغییر کرده است؟ به‌جای «زندگی بهتر»، درباره درآمد، شغل، مهارت، روابط یا سبک زندگی خود مشخص‌تر بنویسید.
۲. هدفتان را دقیق و قابل اندازه‌گیری کنید
یکی از مهم‌ترین اصول هدفگذاری این است که هدف مبهم نباشد. «می‌خواهم موفق شوم» قابل اندازه‌گیری نیست. از کجا متوجه می‌شوید موفق شده‌اید؟ اما اگر بگویید «تا سه ماه آینده یک مهارت را یاد می‌گیرم و اولین پروژه‌ام را می‌گیرم»، هم مقصد مشخص است و هم میتوانید میزان پیشرفت خود را بسنجید.
هر هدف خوب باید بتواند به این سؤال جواب دهد: دقیقاً چه اتفاقی باید بیفتد تا بگویم به هدفم رسیده‌ام؟
۳. دلیل رسیدن به هدف را پیدا کنید
هدف بدون دلیل قوی خیلی زود فراموش می‌شود. فرض کنید هدف شما افزایش درآمد است. چرا؟ فقط برای اینکه عدد حساب بانکی بیشتر شود؟ یا می‌خواهید فشار مالی کمتری داشته باشید، برای خانواده امکانات بیشتری فراهم کنید یا برای آینده خود آزادی بیشتری بسازید؟
وقتی مسیر سخت می‌شود، خود هدف همیشه شما را جلو نمی‌برد؛ گاهی این «دلیل هدف» است که باعث می‌شود ادامه دهید. بنابراین جلوی هر هدف یک جمله بنویسید: من این هدف را می‌خواهم چون…
۴. هدف بزرگ را به قدمهای کوچک تقسیم کنید
بعضی هدف‌ها آن‌قدر بزرگ نوشته می‌شوند که به‌جای ایجاد انگیزه، باعث سردرگمی می‌شوند. فرض کنید می‌خواهید طی یک سال کسب‌وکاری راه‌اندازی کنید. سؤال امروز شما نباید این باشد که «چطور یک کسب‌وکار موفق بسازم؟»
سؤال بهتر این است: این هفته باید کدام قدم را بردارم؟ تحقیق درباره بازار؟ یادگیری یک مهارت؟ پیدا کردن مشتری؟ ساخت نمونه کار؟
۵. برای هدف زمان مشخص تعیین کنید
هدفگذاری بدون زمان‌بندی می‌تواند به تعویق همیشگی تبدیل شود. وقتی می‌گویید «یک روز زبان یاد می‌گیرم»، آن روز ممکن است هیچ‌وقت نرسد. اما «تا شش ماه آینده سطح زبانم را یک مرحله بالا می‌برم» ذهن را وارد یک بازه زمانی مشخص میکند.
بعد از تعیین زمان نهایی، باید برای اجرای کار هم در برنامه روزانه خود جا باز کنید. اگر همیشه می‌دانید چه کاری باید انجام دهید اما برایش وقت پیدا نمی‌کنید، مقاله چگونه زمان خود را مدیریت کنیم؟ می‌تواند کمک کند کارهای مهم را از کارهای کم‌اهمیت جدا کنید و زمان مشخصی برای هدفتان بسازید.
۶. برای هر هدف یک اقدام روزانه یا هفتگی مشخص کنید
اینجا جایی است که هدف از روی کاغذ وارد زندگی واقعی می‌شود. اگر هدف شما خواندن ۱۲ کتاب در سال است، اقدام مشخص می‌تواند روزی ۱۰ صفحه مطالعه باشد. اگر می‌خواهید مهارت جدیدی یاد بگیرید، اقدام شما می‌تواند روزانه ۴۵ دقیقه آموزش و تمرین باشد.
استاد بهرام رستمی در محتواهای آموزشی خود روی فاصله میان یادگیری و اجرا تأکید دارد؛ چون دانستن بدون عمل، نتیجه‌ای در زندگی ایجاد نمی‌کند. در خانواده داداش بهرام نیز قرار نیست فقط درباره بهتر شدن زندگی محتوا بخوانید؛ هدف این است که برای حرکت، اجرا و ادامه مسیر همراهی بیشتری داشته باشید.
۷. پیشرفت خود را مرتب بررسی کنید
قرار نیست یک بار هدف بنویسید و سه ماه بعد دوباره سراغ آن بروید. هفته‌ای یک بار از خودتان بپرسید:
این هفته برای هدفم چه کاری انجام دادم؟
چه چیزی باعث شد عقب بمانم؟
هفته آینده مهم‌ترین اقدام من چیست؟
آیا هنوز این هدف برای من مهم است؟
این بررسی کوتاه کمک میکند هدفگذاری از یک کار هیجان‌انگیز اول سال به بخشی از زندگی واقعی شما تبدیل شود. گاهی هم متوجه می‌شوید روش انتخابی اشتباه بوده است. تغییر روش شکست نیست؛ مهم این است که مقصد را فراموش نکنید.
یک مثال ساده از هدفگذاری اصولی
فرض کنید کسی می‌گوید: «می‌خواهم درآمدم بیشتر شود». این هنوز هدف مشخصی نیست. میتوان آن را این‌طور تغییر داد:
· هدف: ایجاد یک درآمد دوم طی شش ماه آینده.
· دلیل: کاهش فشار مالی و داشتن امنیت بیشتر.
· مرحله اول: انتخاب یک مهارت درآمدزا.
· اقدام ماه اول: یادگیری و تمرین مهارت.
· اقدام ماه دوم: ساخت چند نمونه کار.
· اقدام بعدی: پیدا کردن اولین مشتری.
حالا فرد به‌جای اینکه هر روز فقط به «پول بیشتر» فکر کند، می‌داند قدم بعدی او چیست. این همان نقطه‌ای است که هدفگذاری اصولی به شما کمک میکند یک خواسته بزرگ را به چند حرکت کوچک و قابل انجام تبدیل کنید.
از امروز برای هدفتان چه کاری انجام دهید؟
بعد از خواندن این مقاله فقط یک کار انجام دهید. یک کاغذ بردارید و تنها یک هدف برای سه تا شش ماه آینده بنویسید. زیر آن مشخص کنید:
دقیقاً چه می‌خواهم؟
چرا این هدف برای من مهم است؟
تا چه زمانی باید به آن برسم؟
اولین قدم چیست؟
این هفته چه کاری باید انجام دهم؟
لازم نیست امروز تمام مسیر را بدانید. کافی است قدم بعدی روشن باشد.
جمع‌بندی
هدفگذاری فقط نوشتن چند خواسته زیبا در دفتر نیست. هدف باید آن‌قدر واضح باشد که وقتی صبح بیدار می‌شوید، بدانید برای نزدیک شدن به آن چه کاری باید انجام دهید.
قرار نیست همیشه انگیزه داشته باشید. قرار نیست مسیر هم همیشه دقیقاً طبق برنامه پیش برود. اما وقتی مقصد، دلیل و قدم بعدی مشخص باشد، احتمال اینکه وسط راه گم شوید کمتر می‌شود.
سوالات متداول
برای شروع هدفگذاری لازم نیست منتظر اول سال یا اول ماه باشید؛ هر زمانی که نیاز به تغییر مسیر دارید میتوانید هدف جدیدی مشخص کنید.
برای بیشتر افراد تمرکز روی یک تا سه هدف مهم بهتر از داشتن فهرستی طولانی از اهدافی است که هیچ‌کدام جدی دنبال نمی‌شوند.
بله. اگر شرایط، اولویتها یا شناخت شما تغییر کرد، میتوانید هدف را اصلاح کنید؛ تغییر آگاهانه هدف با رها کردن بیدلیل آن متفاوت است.
هر دو کاربرد دارند. هدف بلندمدت جهت کلی را مشخص میکند و هدفهای کوتاهمدت مسیر رسیدن به آن را به قدمهای قابل انجام تبدیل میکنند.
نظرت رو بنویس